Ongewenst en ziekmakend: alles wat je moet weten over pesten op de werkvloer
Er is een grote kans dat jijzelf, je collega of een van jouw medewerkers wel eens te maken heeft gehad met pesten. Er komt namelijk uit onderzoek van het CNV voort dat een kwart van alle werkenden (26%) in aanraking is geweest met pestgedrag. Dit staat gelijk aan 2,3 miljoen werkenden die een hoog risico lopen op het ervaren van psychische klachten. Aangezien dit een probleem is van grote omvang, is het tijd om eens dieper op dit onderwerp in te gaan, en om te leren welke signalen pesten op het werk verraden.
Wat wordt er verstaan onder pesten?
Plagen op werk kan gemakkelijk overslaan naar pesten, maar waar ligt dan de grens? Er is sprake van pesten als iemand voor een langere tijd steeds weer het doelwit is van een ander. Tijdens deze tijd wordt iemand consequent mentaal of fysiek lastig gevallen, waarbij de gepeste moeite heeft om zichzelf te verdedigen. Dit kan voor de persoon die gepest wordt ernstige psychische klachten opleveren. Er is niet een standaard manier om pesten te herkennen, het kan verschillende vormen aannemen. Het verschil tussen onschuldig plagen op het werk en pesten zit vooral in de herhaling en de impact die het heeft op het slachtoffer.
Hoe kun je zien dat iemand gepest wordt op de werkvloer?
Om pesten op tijd te stoppen, is het belangrijk om te weten welke signalen pesten op het werk vaak vergezellen. Pesten is niet altijd even goed te herkennen, ook omdat je niet altijd het hele verhaal ziet. Daarom is het belangrijk om een goed beeld te krijgen bij welke vormen van pesten er zijn. Pesten kan verbaal, non-verbaal, fysiek, online, offline, heel openlijk of juist erg verborgen plaatsvinden. Vooral subtiel pesten op het werk is lastig te herkennen, omdat het zich niet altijd openlijk uit. Je herkent het aan dat er altijd negatieve bedoelingen aan vast zitten. Pesten kan zich uiten in de vorm van:
- Kleinerende opmerkingen
- Constante kritiek
- Intimidatie
- Flauwe grappen
- Roddelen
- Uitschelden
- Lichamelijk geweld
- Uitsluiting
Wat zijn de gevolgen van pesten op de werkvloer?
Pesten kan jaren later nog nare gevolgen hebben. Niet alleen voor de slachtoffers van pesten, maar voor alle medewerkers. Dat de mentale gevolgen van pesten langdurige schade aan kunnen richten, blijkt ook uit een interview met vertrouwenspersoon Bram Zuidland. Pesten tast het gevoel van veiligheid aan en het zorgt voor een negatieve sfeer op de werkvloer. De klachten die slachtoffers ervaren kunnen grote gevolgen met zich meebrengen, waarbij het snel kan verergeren:
- Stress
- Demotivatie
- Ziekteverzuim
- Langdurige uitval
- Arbeidsongeschiktheid
Als medewerkers door pesten uitvallen is de stap om terug te komen extra groot, waardoor het nodig kan zijn om psychische hulp in te schakelen.
Ontdekken wat verzuim bij jouw organisatie kost?
In een korte kennismaking helpen we je scherper krijgen:
- waar verzuim zich nu opstapelt (en waardoor)
- welke signalen jullie eerder willen oppakken
- hoe je medewerkers sneller naar de juiste ondersteuning krijgt
- en wat preventie kan opleveren in jullie situatie
Waarom pesten mensen?
Er zijn verschillende redenen waarom mensen pesten. Het kan soms weinig te maken hebben met het slachtoffer. Het dient dan meer als een soort uitlaatklep voor frustraties of als een vorm van vermaak. Dit zijn de meest voorkomende redenen voor mensen om te gaan pesten:
- Sociale klasse: mensen willen klimmen in de sociale klasse of deze positie versterken.
- Problemen met negatieve emoties: niet iedereen heeft geleerd hoe ze kunnen omgaan met negatieve gevoelens. Hierdoor kan het zijn dat ze dit afreageren op anderen.
- Slecht zelfbeeld: als iemand zich minderwaardig voelt, kan het zijn dat ze deze gevoelens willen compenseren door tijdelijk het gevoel te krijgen dat ze beter zijn door de ander.
- Zelf gepest: mensen kunnen bang zijn zelf weer gepest te worden, dit willen ze niet weer laten gebeuren dus pakken ze zelf de controle.
- Groepsdruk: Als je niet meedoet met pesten, kan het zijn dat je zelf het doelwit wordt.
- Jaloezie: jaloers op iemand zijn kan voor frustraties zorgen. Om deze te verlichten, pesten ze de persoon waar ze jaloers op zijn.
- Eenzaamheid: ieder mens heeft liefde en aandacht nodig. Als ze dit niet in de positieve vorm kunnen krijgen, vragen ze het in de vorm van negatieve aandacht.
- Opvoeding: Het kan ook zijn dat iemand nooit op een positieve manier heeft leren omgaan met mensen, omdat ze zelf ook nooit goed behandeld zijn. Hierbij kan gedacht worden aan emotionele verwaarlozing, ophemeling of te veel verantwoordelijkheid en macht op een jonge leeftijd.
Wat kan je doen tegen pestgedrag op je werkplek?
Het is van belang om vroeg in actie komen om pesten op het werk te stoppen, zodra je signalen pesten op het werk opmerkt. Juist bij subtiel pesten op het werk is het belangrijk om vroeg te reageren, voordat het verder escaleert. Het werkt namelijk beter om preventief te handelen in plaats van curatief, voor zowel medewerker als leidinggevende. Als je bewijs wilt verzamelen over pesten op het werk, is het belangrijk om de incidenten goed op te schrijven. Dit creëert uiteindelijk een soort logboek wat gebruikt kan worden als dossier tegen de pester. Daarna kunnen er vervolgstappen worden genomen. Deze zijn beschreven in het stappenplan voor medewerkers die op het werk gepest worden.
Ben je opzoek naar psychische hulp voor een medewerker? We helpen je graag bij het opzetten van een effectief en doelgericht behandelplan.
Veelgestelde vragen over pesten op het werk
Subtiel pesten is niet altijd direct zichtbaar. Denk aan iemand bewust negeren, buitensluiten, steeds onderbreken, kleinerende opmerkingen maken of vervelende grapjes over iemand maken. Wanneer dit gedrag regelmatig voorkomt en iemand zich hierdoor steeds onveiliger of ongemakkelijker voelt, kan er sprake zijn van pesten.
Drie veelvoorkomende vormen van pesten zijn verbaal, sociaal en fysiek pesten. Verbaal pesten kan bijvoorbeeld bestaan uit uitschelden of kleineren. Bij sociaal pesten wordt iemand buitengesloten of genegeerd en bij fysiek pesten gaat het om bijvoorbeeld duwen, slaan of het beschadigen van spullen.
Plagen op het werk gebeurt vaak eenmalig, is wederzijds en wordt door beide partijen als grappig ervaren. Bij pesten is dit niet het geval: het gebeurt herhaaldelijk, is eenzijdig en de gepeste persoon heeft er last van. Zodra plagen op het werk overgaat in structureel ongewenst gedrag, spreken we van pesten.
Een slechte werksfeer herken je bijvoorbeeld aan veel spanning, weinig communicatie, roddels, conflicten en weinig vertrouwen tussen collega’s. Ook een hoog ziekteverzuim, weinig betrokkenheid en medewerkers die zich niet gehoord of gewaardeerd voelen, kunnen signalen zijn. Het is belangrijk om deze signalen op tijd te herkennen en bespreekbaar te maken.
Bekijk ook:
Mentaal verzuim: zo herken je signalen vóór iemand uitvalt
Mentaal verzuim ontstaat sluipend, doordat signalen zoals stress, terugtrekgedrag of overspanning lange tijd onopgemerkt blijven of worden genegeerd, zowel door de medewerker zelf als door de organis…
Werken met een overprikkeld brein: tips en oefeningen
Van verzuim naar herstel is een proces waarbij medewerkers na ziekte stap voor stap terugkeren naar werk. Een succesvolle re-integratie vraagt om samenwerking tussen werkgever en werknemer, aandacht …
Van verzuim naar herstel
Van verzuim naar herstel is een proces waarbij medewerkers na ziekte stap voor stap terugkeren naar werk. Een succesvolle re-integratie vraagt om samenwerking tussen werkgever en werknemer, aandacht …