Mentale gevolgen van pesten op de werkvloer

Wat is pesten?

Om bij het begin te beginnen, wanneer spreken we van pesten? Bram: ‘Pesten is gedrag dat als onplezierig wordt ervaren. Het tast de integriteit aan en heeft mentale problemen als gevolg, zoals onzekerheid, angsten en kan uiteindelijk zelfs leiden tot depressie.’ Wanneer iemand voor een langere periode op een dusdanig manier wordt behandeld dat hij of zij eronder lijdt, is dit pestgedrag. Dat kan beginnen met negeren en flauwe opmerkingen, maar uiteindelijk leiden tot geweld, uitsluiting en afpersing. Pesten kan zowel online als offline plaatsvinden. Ook wanneer pesten in de jeugd heeft plaatsgevonden, kan dit later nog psychische problemen veroorzaken.

Bijzonder hardnekkig is pesten op het werk door leidinggevende, omdat het slachtoffer vaak afhankelijk is van diegene voor beoordelingen, promoties of zelfs het behoud van de baan. Dat maakt het extra moeilijk om de situatie bespreekbaar te maken.

Oorzaken van pesten

Vaak ontstaat pesten door afgunst, jaloezie of eigen onzekerheid. ‘De leidinggevende die bang is ondergesneeuwd te worden door de intelligentie van een collega’. Ook groepsdruk speelt een grote rol bij pesten. ‘Ik spreek vaak met daders die mee gaan doen met pesten uit angst om zelf gepest te worden.’ Soms is een dader zelf vroeger gepest en gaat op een later moment zelf pesten als zelfbescherming. Ook problemen in de thuissituatie kunnen een aanleiding zijn voor pesten.

“Een onverwerkt pestverleden kan zelfs leiden tot een depressie. Ervaar je problemen? Zoek direct professionele hulp.”

Gevolgen van pesten op het werk

De gevolgen pesten op het werk lopen sterk uiteen, van kortdurende stress tot langdurige psychische klachten. Pesten heeft niet alleen direct gevolgen voor de mentale gezondheid, ook op lange termijn kan het veel invloed hebben. ‘Zie het als een muziekplaat’, legt Bram uit. ‘In de jeugd is daar een kras opgekomen en hoe meer die plaat wordt afgespeeld, hoe duidelijker de kras naar boven komt. Helemaal weghalen kun je de kras niet, maar je kunt wel leren om ermee om te gaan’. Nog jaren later kunnen situaties die herinneren aan het pesten, zorgen voor mentale reacties. Bijvoorbeeld bevriezen, terugtrekken of negatieve gedachten bij geluiden, geuren of beelden die triggeren. Het niet verwerken van een pestverleden kan traumatische gevolgen hebben.

Een van de meest voorkomende gevolgen pesten op het werk is chronische stress. Blijft die stress lange tijd bestaan, dan ligt een burn out door pesten op het werk op de loer. Slachtoffers voelen zich vaak uitgeput, prikkelbaar en kunnen zich moeilijk nog concentreren op hun taken. ‘Een burn out door pesten op het werk ontstaat niet van de ene op de andere dag’, benadrukt Bram, ‘maar is vaak het resultaat van maandenlange spanning waarbij iemand zich niet meer veilig voelt op de werkvloer.’ Andere veelvoorkomende gevolgen pesten op het werk zijn slaapproblemen en verminderd zelfvertrouwen. In het ergste geval mondt dit uit in een burn out door pesten op het werk, met langdurig verzuim tot gevolg.

Wat kun je doen tegen pesten?

Heb je last van pestgedrag uit het verleden? Zoek professionele hulp, adviseert Bram. ‘De psychologen bij SpecialistenNet zien vaak pestgedrag uit het verleden als oorzaak voor mentale problemen in het heden. Zij zijn gespecialiseerd om dit te verwerken, bijvoorbeeld met behulp van traumatherapie of EMDR.’

Heb je nu last van pestgedrag op de werkvloer? Trek dan zo vroeg mogelijk aan de bel. Hoe langer je wacht, hoe meer het kan escaleren, is de ervaring van Bram. Een vertrouwenspersoon helpt je op weg om op een goede manier de route te bepalen, bijvoorbeeld het gesprek aangaan met de pester of een andere leidinggevende op de hoogte stellen. Gaat het om pesten op het werk door leidinggevende zelf, dan is het extra belangrijk om een onafhankelijke vertrouwenspersoon of HR in te schakelen, zodat je niet afhankelijk bent van de dader voor een oplossing. ‘Een eerste gesprek kan vaak al een opluchting zijn. Samen onderzoeken we de juiste manier van verwerken. Ik kan het probleem niet oplossen. Ik sta naast de melder en ondersteun waar het kan.’

*om privacyredenen is een fictieve naam gebruikt.

Word jij gepest, pest jij zelf of ervaar je mentale problemen vanwege pesten uit het verleden? Onze specialisten staan voor je klaar.